พบหลักฐานสิ่งมีชีวิตบนดาวศุกร์

เป็นข่าวร้อนที่ไม่พูดถึงไม่ได้เลย ถึงการแถลงข่าวการค้นพบเกี่ยวกับดาวศุกร์ครั้งใหญ่เมื่อวันที่ 14 กันยายน 2563 เวลา 4 ทุ่มที่ผ่านมา โดยในข่าวได้กล่าวถึงการค้นพบใหม่โดยศ เจน กรีฟส์ (Jane Greaves) ศาสตราจารย์ด้านดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยคาร์ดิฟฟ์ (Cardiff University) ในสหราชอาณาจักร และทีมนักดาราศาสตร์ของเธอได้ค้นพบโมเลกุลของก๊าซฟอสฟีน (phosphine) ในชั้นบรรยากาศของดาวศุกร์ผ่านทางกล้องโทรทรรศน์ James Clerk Maxwell Telescope (JCMT) ที่ตั้งอยู่บนยอดเขาโมนาเคอา ในหมู่เกาะฮาวาย ซึ่งก๊าซดังกล่าวอาจเป็นตัวบ่งชี้ถึงสิ่งมีชีวิตบนดาวศุกร์ได้ด้วย! แต่เจ้าก๊าซนี้มันสำคัญยังไง? และทำไมถึงเป็นหลักฐานชี้ให้เห็นถึงสิ่งมีชีวิตบนดาวศุกร์ได้? วันนี้พวกเรา eduHUB จะอธิบายให้ฟังเองค่ะ!
.

ก่อนที่เราจะไปพูดถึงสารฟอสฟีนที่ถูกค้นพบ เราขอทวนความจำเพื่อนๆ เกี่ยวกับสภาพแวดล้อมบนดาวศุกร์กันเสียก่อน จากการที่เราเคยส่งยานอวกาศขึ้นไปสำรวจดาวศุกร์กันมาก่อนหน้านี้ เราก็จะเห็นได้ว่าดาวศุกร์ที่ครั้งหนึ่งเคยได้ชื่อว่าเป็นฝาแฝดของโลกปัจจุบันมีสภาพแห้งแล้งเป็นอย่างมาก 
.

นอกจากนี้ชั้นบรรยากาศของมันยังเต็มไปด้วยสภาวะเรือนกระจกแบบสุดขั้ว ส่งผลให้ชั้นบรรยากาศมีอุณหภูมิสูงขนาดหลอมตะกั่วได้ ดังนั้นก่อนหน้านี้เราจึงคิดว่าไม่น่าจะมีสิ่งมีชีวิตสามารถอาศัยอยู่บนดาวศุกร์ได้แน่นอน แต่เมื่อมีการค้นพบก๊าซฟอสฟีนขึ้น เราก็พบว่าก๊าซนั้นยังอยู่ที่ความสูงประมาณ 50 กิโลเมตรเหนือพื้นผิวดาวศุกร์ และเมื่อตรวจสอบอุณหภูมิในบริเวณดังกล่าวก็พบว่ามันมีอุณหภูมิเพียงแค่ 30 องศาเซสเซียลเท่านั้น ซึ่งเป็นอุณหภูมิที่สิ่งมีชีวิตพอจะอาศัยอยู่ได้ โดยไม่ร้อนตายไปเสียก่อน
.

แล้วก๊าซฟอสฟีนที่ว่านี้มันคืออะไรล่ะ?
.

โดยทั่วไปแล้ว “ฟอสฟีน” เป็นโมเลกุลที่ประกอบด้วยธาตุฟอสฟอรัสและไฮโดรเจน มีรูปร่างเป็นโมเลกุลไฮโดรเจน 3 อะตอมเกาะติดอยู่กับฟอสฟอรัส 1 อะตอมคล้ายกับแอมโมเนียแต่อะตอมที่อยู่ตรงกลางเปลี่ยนเป็นฟอสฟอรัสแทน โดยฟอสฟีนมีสูตรทางเคมีคือ PH3 ส่วนมากพบได้ในแก๊สไวไฟที่ไม่มีสี แต่เป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตแน่นอน ห้ามหายใจเข้าไปโดยเด็ดขาด
.

เมื่อนักดาราศาสตร์ค้นพบก๊าซดังกล่าวในชั้นบรรยากาศของดาวศุกร์แล้ว คำถามที่ตามมาคือ “เจ้าก๊าซนี้มันไปอยู่บนดาวศุกร์ได้ยังไง?” เพราะบนโลกสีฟ้าของเราสิ่งที่จะสามารถก่อให้เกิดฟอสฟีนขึ้นมาได้มีแค่ 2 อย่าง อย่างแรกคือผลิตขึ้นด้วยวิธีทางอุตสาหกรรม หรืออย่างที่สองคือเกิดจากสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในสภาวะไร้ออกซิเจน เช่น จุลินทรีย์ในลำไส้ของนกเพนกวิน
.

ถ้าเช่นนั้นแล้วก๊าซนี้มันไปอยู่บนดาวศุกร์ที่ไม่มีทั้งโรงงานอุตสาหกรรมและนกเพนกวินได้ยังไง? หรือว่าบนดาวศุกร์นั้นจะมีสิ่งมีชีวิตอย่างจุลินทรีย์ชนิดอื่นที่สามารถสร้างก๊าซฟอสฟีนได้เหมือนกัน? เพราะนอกจากฟอสฟีนจะสร้างได้ยากแล้ว มันยังสามารถทำปฏิกิริยากับสารอื่นแล้วหายไปได้ง่ายมากๆ อีกด้วย ดังนั้นการที่เราจะค้นพบสารฟอสฟีนในปริมาณมากได้นั้น แสดงว่ามันต้องมีแหล่งผลิตอยู่ที่ไหนสักแห่งที่สามารถปล่อยฟอสฟีนออกมาได้ตลอดเวลา 
.

เมื่อนักดาราศาสตร์ศึกษาสภาพแวดล้อมบนดาวศุกร์ ทั้งแสงแดด ลม แร่ธาตุ การระเบิดของภูเขาไฟ การเกิดฟ้าผ่า และสาเหตุอื่นๆ ดูแล้ว ปรากฏว่าแหล่งกำเนิดฟอสฟีนเหล่านั้นสามารถผลิตฟอสฟีนได้แค่หนึ่งในหมื่นของปริมาณที่เราค้นพบเท่านั้น นั่นแสดงว่ามันน่าจะเกิดจากสาเหตุอื่นมากกว่า
.

แต่ในทางกลับกัน ถ้าหากบนดาวศุกร์มีสิ่งมีชีวิตนอกโลกที่สามารถสร้างฟอสฟีนออกมาเรื่อยๆ จริง การปล่อยให้สิ่งมีชีวิตนั้นอยู่และผลิตฟอสฟีนไปชิลๆ ไม่นานก็จะสามารถสร้างฟอสฟีนได้ครบตามปริมาณที่เราค้นพบในชั้นบรรยากาศของดาวศุกร์แล้ว
.

ด้วยเหตุนี้ นักดาราศาสตร์และประชาชนทั่วโลกจึงต่างตื่นเต้นกับการค้นพบนี้กันใหญ่ เพราะสารฟอสฟีนนี้อาจชี้ให้เห็นถึงสิ่งมีชีวิตนอกโลกก็ได้ แต่ถึงกระนั้นเราก็ต้องขอเตือนเพื่อนๆ ทุกคนไว้ก่อนว่า การค้นพบนี้ยังไม่ได้ฟันธงว่ามีสิ่งมีชีวิตบนดาวศุกร์แน่นอนร้อยเปอร์เซ็นต์นะคะ แต่มันเป็นเพียงแค่ความเป็นไปได้ เพราะข้อสันนิษฐานว่าสารฟอสฟีนบนดาวศุกร์น่าจะเกิดจากสิ่งมีชีวิตมันฟังดูเป็นไปได้มากที่สุดในตอนนี้ก็เท่านั้น
.

ซึ่งหลังจากนี้เรายังต้องศึกษาเรื่องดาวศุกร์กันต่ออีกมาก เพราะถึงแม้บริเวณดังกล่าวนั้นจะมีอุณหภูมิเพียงแค่ 30 องศาเซลเซียสแต่มันก็เต็มไปด้วยกำมะถันสูงถึง 90 เปอร์เซ็นต์ จึงไม่น่าจะมีสิ่งมีชีวิตตัวไหนอาศัยอยู่ได้ นอกเสียจากว่าสิ่งมีชีวิตต่างดาวตัวนั้นจะมีสภาพร่างกายที่ทนทานต่อสารพิษเป็นพิเศษผิดกับสิ่งมีชีวิตบนโลก
.

หรือถ้าหากฟอสฟีนนั้นไม่ได้เกิดจากสิ่งมีชีวิตอย่างที่เราคิดไว้ แต่เกิดจากแหล่งกำเนิดทางธรรมชาติอื่นๆ แทน ก็ยังนับว่าเป็นเรื่องที่น่าสนใจอยู่ดี เพราะแสดงว่าเรากำลังจะค้นพบปฏิกิริยาทางเคมีรูปแบบใหม่ที่ก่อให้เกิดก๊าซฟอสฟีนได้ และนั่นจะทำให้เราพัฒนาองค์ความรู้ด้านเคมีที่ซับซ้อนขึ้นไปอีก ดังนั้นไม่ว่าผลจะออกมาเป็นแบบไหน ก็นับว่าเป็นเรื่องดีสำหรับความก้าวหน้าด้านวิทยาศาสตร์ของเรากันทั้งนั้น และถ้าในอนาคตการค้นพบนี้มีความคืบหน้าอย่างไร พวกเรา eduHUB จะนำมาอัพเดทให้เพื่อนๆ ฟังอีกครั้งนะคะ
.

แล้วเพื่อนๆ ล่ะคะมีความคิดเห็นอย่างไรบ้าง คิดว่าก๊าซฟอสฟีนที่ค้นพบบนดาวศุกร์นี้จะเกิดจากสิ่งมีชีวิตจริงหรือเปล่า และสิ่งมีชีวิตที่อาศัยบนดาวที่มีสภาพแวดล้อมสุดโต่งแบบดาวศุกร์ได้น่าจะมีลักษณะเป็นแบบไหน เพื่อนๆ สามารถคอมเม้นต์เข้ามาพูดคุยกันที่เฟซบุ๊กแฟนเพจ eduHUB ได้เลยนะคะ 
.

บทความนี้สนับสนุนโดย chatBEE แอพที่คนเหงาเค้าโหลดกัน ค้นหาคนรู้ใจใกล้คุณ โหลดเลย chatBEE