“ดาวซอมบี้” คืนชีพหลังระเบิดซูเปอร์โนวา

ในขณะที่มนุษย์เรามีเกิด แก่ เจ็บ ตาย ดวงดาวเองก็มีวัฎจักรของมันเช่นเดียวกัน โดยเริ่มแรกดวงดาวจะก่อตัวเป็นก้อนหินขนาดเล็กจากเศษฝุ่นและแก๊ส ก่อนจะรวมตัวกันจนมีขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ และเมื่อสิ้นอายุขัย ดาวดวงเหล่านั้นก็จะมีการระเบิดครั้งใหญ่หรือที่เราเรียกกันว่า ซูเปอร์โนวา (Supernova) ทำให้ดวงดาวขนาดใหญ่กลับกลายเป็นเศษฝุ่นขนาดเล็กอีกครั้ง เพื่อกลับมารวมตัวกันเป็นดาวดวงใหม่ต่อไป วนเวียนเป็นวัฎจักรเช่นนี้ไม่มีที่สิ้นสุด

เมื่อดวงดาวระเบิดก็เท่ากับว่ามันได้ตายไปแล้ว แต่ล่าสุดทีมนักดาราศาสตร์กลับค้นพบดาวฤกษ์ชนิดใหม่ 3 ดวงที่แม้จะระเบิดตัวเองไปแล้ว แต่กลับฟื้นคืนชีพขึ้นมาอีกครั้งราวกับซอมบี้!?

ซอมบี้

ก่อนหน้านี้ในปีค.ศ. 2017 เหล่านักดาราศาสตร์เคยค้นพบดาวดวงหนึ่งชื่อว่า LP 40-365 มันเป็นดาวแคระขาวมวลต่ำ (White dwarf) ที่อยู่ในกลุ่มดาวหมีเล็ก ดาวดวงนี้ได้เดินทางผ่านกาแล็กซีทางช้างเผือกของเราด้วยความเร็วสูง และเมื่อนักดาราศาสตร์ตรวจสอบดูก็พบว่า ดาวดวงนี้มีองค์ประกอบที่ผิดแปลกไปจากดวงดาวปกติ โดยชั้นบรรยากาศของมันขาดไฮโดรเจน ฮีเลียม หรือคาร์บอน ซึ่งนั่นอาจเป็นสาเหตุให้มันรอดจากการระเบิดซุปเปอร์โนวาตอนสิ้นอายุขัยของมันได้

การระเบิดที่ไม่สามารถทำลายดวงดาวลงได้ทั้งดวงเหมือนกรณีนี้ เราจะเรียกมันว่า “ไทป์ วันเอแอ็กซ์ ซุปเปอร์โนวา” (Type Iax supernova) มันเป็นการระเบิดที่ไม่สมบูรณ์ โดยมีระดับความรุนแรงน้อยกว่าซุปเปอร์โนวาทั่วไปอันมีสาเหตุมาจากความผิดปกติบางอย่างของดวงดาว ส่วนใหญ่จะเกิดในดวงดาวที่มีขนาดใหญ่แต่มีมวลต่ำกว่าปกติ อีกทั้งยังต้องเป็นดวงดาวที่โคจรด้วยความเร็วสูงด้วย ซึ่งการระเบิดที่ไม่สมบูรณ์นี้จะทำให้บางส่วนของดวงดาวกระเด็นหลุุดออกจากการระเบิดก่อนที่มันจะเผาไหม้ดาวทั้งดวงได้สำเร็จ และเศษดาวที่หลุดรอดออกไปได้นั้นจะสามารถฟื้นคืนชีพและมีชีวิตอยู่ต่อไปได้

ซุปเปอร์โนวา
ภาพไทป์ วันเอแอ็กซ์ ซุปเปอร์โนวา – ขอขอบคุณภาพประกอบจากเว็บไซต์ sci-news.com

การค้นพบครั้งนี้ถูกตีพิมพ์ในวารสารข่าวรายเดือนของราชสมาคมดาราศาสตร์แห่งสหราชอาณาจักร (Monthly Notices of the Royal Astronomical Society) ซึ่งเป็นวารสารเกี่ยวกับงานวิจัยดาราศาสตร์และดาราศาสตร์ฟิสิกส์ ในรายงานระบุว่าทีมนักดาราศาสตร์นานาชาติจากประเทศเยอรมนี สหรัฐอเมริกา และอังกฤษได้ใช้กล้องโทรทรรศน์อวกาศกายอา (Gaia) ตรวจพบดวงดาวชนิดใหม่ 3 ดวงที่รอดจากการระเบิดไทป์ วันเอแอ็กซ์ ซุปเปอร์โนวามาได้ นักดาราศาสตร์ตั้งชื่อให้ดาวดวงทั้งสามดวงนี้ว่า J1603-6613, J1825-3757 และ J0905+2510 โดยพวกมันมีองค์ประกอบในชั้นบรรยากาศส่วนใหญ่เป็นก๊าซนีออน ก๊าซออกซิเจน และธาตุแมกนีเซียม

“ดูเหมือนว่าพวกมันพยายามจะระเบิดแบบซุปเปอร์โนวาออกมา แต่ว่าล้มเหลว” แอชลี่ย์ เพนโนตตา (Ashley Pagnotta) นักดาราศาสตร์ฟิสิกส์ จากวิทยาลัยชาร์ลสตันในเซาท์แคโรไลนา แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการค้นพบนี้ “พวกมันพุ่งผ่านเปลวไฟและหลุดออกไปอีกฝั่งหนึ่ง”

 แอชลี่ย์ เพนโนตตา
แอชลี่ย์ เพนโนตตา – ขอขอบคุณภาพประกอบจากเว็บไซต์ lsu.edu

นอกจากนี้ทีมนักดาราศาสตร์ยังสันนิษฐานว่า ดาวฤกษ์ทั้งสามที่เพิ่งถูกค้นนี้พบอาจเคยชนกับดาวดวงอื่นมาก่อน หลังจากนั้นดาวทั้งสองตัวก็รวมตัวกัน ทำให้เมื่อดวงดาวหนึ่งในสองดวงนั้นหมดอายุขัยและเกิดการระเบิด ดวงดาวอีกครึ่งหนึ่งที่ยังไม่ถึงกำหนดอายุจึงไม่ระเบิดตามไปด้วย ก่อให้เกิดเป็นการระเบิดที่ไม่สมบูรณ์ หรือก็คือมีการระเบิดเพียงแค่ครึ่งเดียวนั่นเอง ส่งผลให้ดวงดาวส่วนหนึ่งสามารถหลุดรอดออกมาและกลายเป็นดาวซอมบี้ได้

ทั้งนี้สิ่งที่กล่าวไปข้างต้นก็ยังเป็นเพียงแค่สมมุติฐานเท่านั้น และเพื่อให้ได้คำตอบที่แน่นอน ต่อจากนี้ไปนักดาราศาสตร์ยังคงต้องศึกษาข้อมูลต่างๆ อีกมาก ไม่ว่าจะเป็นอายุของดวงดาว และความสัมพันธ์ที่ส่งผลให้เกิดปรากฏการณ์ซูเปอร์โนวาโดยละเอียด ซึ่งความรู้เหล่านี้จะสามารถช่วยให้นักดาราศาสตร์เข้าใจถึงการวิวัฒนาการของดาวฤกษ์ในจักรวาลได้ในอนาคต

ฟังดูน่าสนใจไม่น้อยเลยใช่มั้ยคะ กับเรื่องราวของฝูงดาวซอมบี้ทั้งสามดวงที่เรานำมาเล่าให้ฟังกันในวันนี้ ถึงแม้ว่าสุดท้ายแล้วนักดาราศาสตร์จะยังไม่สามารถฟันธงได้ว่า สาเหตุที่ทำให้เกิดการระเบิดแบบไม่สมบูรณ์ของดวงดาวทั้งสามดวงนี้มันเกิดจากอะไรกันแน่ แต่การค้นพบดวงดาวที่แปลกใหม่ก็ทำให้เราตระหนักได้ถึงความหลากหลายของดวงดาว ซึ่งการค้นพบนี้ก็อาจนำไปสู่ความเข้าใจการวิวัฒนาการของดวงดาวในอนาคตก็ได้ และถ้าหากใครชื่นชอบบทความสาระดีดีอย่างนี้ ก็อย่าลืมกดติดตามและกดกระดิ่งช่อง eduHUB กันด้วยนะคะ

ซูเปอร์โนวา
ภาพจำลองเหตุการณ์ซูเปอร์โนวาภายในเนบิวลา – ขอขอบคุณภาพประกอบจากเว็บไซต์ bbc.com