“สารไธโอฟีน” หลักฐานที่บ่งชี้ว่า ดาวอังคารเคยมีสิ่งมีชีวิต?

สารไธโอฟีน

คำถามที่ว่า “สิ่งมีชีวิตนอกโลกมีอยู่จริงหรือไม่” เป็นเรื่องที่ทั้งนักวิทยาศาสตร์และผู้คลั่งไคล้เรื่องลี้ลับต่างถกเถียงกันมาอย่างยาวนาน บางคนก็เชื่อว่าสิ่งมีชีวิตนอกโลกนั้นต้องเป็นเอเลี่ยนที่มีสติปัญญาเหนือมนุษย์ ดวงตากลมโต แขนขาลีบเล็ก มีปืนยิงแสงเลเซอร์ และเดินทางไปไหนมาไหนด้วยยานอวกาศทรงกลม ในขณะที่บางคนมองว่า สิ่งมีชีวิตนอกโลกนี้อาจจะเป็นแค่แบคทีเรียตัวจิ๋วที่ไร้พิษสงก็ได้ 

และเพื่อหาคำตอบให้กับคำถามที่ถกเถียงกันอย่างไม่มีที่สิ้นสุด มนุษย์เราจึงพยายามสร้างยานอวกาศและออกไปสำรวจดวงดาวต่างๆ มากมาย โดยเฉพาะ “ดาวอังคาร” ดาวเคราะห์แดงที่เคยมีน้ำและชั้นบรรยากาศใกล้เคียงกับโลก จึงมีความเป็นไปได้สูงว่าดาวอังคารอาจเคยมีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ ซึ่งล่าสุดนักชีวดาราศาสตร์ก็ค้นพบสารอินทรีย์ตัวหนึ่งที่อาจเป็น
หลักฐานการมีอยู่ของสิ่งมีชีวิตบนดาวอังคาร

ขอขอบคุณภาพประกอบจากเว็บไซต์ matichon.co.th

ในปี 2018 องค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติ หรือ องค์การนาซา (NASA) ได้ส่งยาน “คิวริออซิที” (Curiosity) ขึ้นไปสำรวจพื้นผิวดาวอังคาร และด้วยความล้ำของยานอวกาศลำนี้ มันจึงมีแขนหุ่นยนตร์ ปืนเลเซอร์ สว่านเจาะ และอุปกรณ์ต่างๆ เหมือนกับเป็นหุ่นยนต์พร้อมห้องทดลองขนาดย่อมเลยก็ว่าได้ ดังนั้นเจ้าคิวริออซิทีนี้จึงสามารถเก็บตัวอย่างดินขึ้นมาทดลองได้เดี๋ยวนั้นเลย โดยไม่ต้องส่งกลับมายังโลกก่อน

และเมื่อมันลงจอดบนดาวอังคาร คิวริออซิทีก็ได้เดินทางไปเก็บตัวอย่างดินที่แอ่งเกล (Gale Crater) พื้นที่ขนาดใหญ่ที่คาดว่าน่าจะเคยเป็นทะเลสาบมาก่อน แต่หลังจากที่คิวริออซิทีได้เจาะลงไปในพื้นเพียงไม่กี่เซนติเมตรและเก็บตัวอย่างดินขึ้นมา มันก็พบว่าในดินบริเวณนี้มีสารประกอบไฮโดรคาร์บอนที่มีความซับซ้อนสูงมากผสมอยู่ โดยสารดังกล่าวนี้ปะปนอยู่ในหินโคลน (Mudstone) ที่มีอายุเก่าแก่ถึงสามพันล้านปีเลยทีเดียว

ยานคิวริออซิที – ขอขอบคุณภาพประกอบจากเว็บไซต์ bbc.com

เพื่อให้เข้าใจสารประกอบเหล่านี้มากยิ่งขึ้น คิวริออซิทีจึงได้ทำการทดลองโดยการนำตัวอย่างดินที่ได้ไปอบในอุณหภูมิ 500-820 องศาเซลเซียส ผลลัพธ์คือ ดินเหล่านี้ได้ปล่อยไอระเหยกลิ่นฉุนออกมา ในนั้นประกอบด้วยสารจำพวกไธโอฟีน (Thiophene) และสารประกอบอะลิฟาติก (Aliphatic) อันเป็นสารอินทรีย์ชนิดหนึ่ง แต่ที่น่าสนใจคือ เจ้าสารอินทรีย์พวกนี้มันสามารถใช้เป็นอาหารให้กับจุลินทรีย์ได้ด้วย! จึงเป็นไปได้หรือไม่ว่าบนดาวอังคารจะเคยมีสิ่งมีชีวิตอย่างพวกจุลินทรีย์มาก่อน

จากการค้นพบในวันนั้น เหล่านักวิทยาศาสตร์ก็ได้ศึกษาและทดลองเพิ่มเติม จนกระทั่งล่าสุดในปี 2020 กลุ่มนักชีวดาราศาสตร์นานาชาติ จากมหาวิทยาลัยวอชิงตันสเตต (Washington State University – WSU) ในรัฐวอชิงตัน ประเทศสหรัฐอเมริกา ก็ได้เปิดเผยผลงานวิจัยใหม่ผ่านวารสาร Astrobiology ซึ่งเป็นวารสารเกี่ยวกับชีววิทยานอกพิภพว่า สารไธโอฟีนที่พบก่อนหน้านี้เป็นสารประกอบเดียวกับที่พบในถ่านหิน น้ำมันดิบ และเห็ดทรัฟเฟิลขาวที่มีอยู่บนโลกของเราเองนี่แหละ และเมื่อทดสอบด้วยกระบวนการต่างๆ เพื่อหาว่ามันสามารถเป็นข้อบ่งชี้ถึงการมีสิ่งมีชีวิตบนดาวอังคารได้หรือไม่ ผลการทดลองก็นำไปสู่ความเป็นไปได้ 2 ประการ ดังนี้

สารไธโอฟีนในพบได้ในเห็ดทรัฟเฟิลขาว – ขอขอบคุณภาพประกอบจากเว็บไซต์ bbc.com

ความเป็นไปได้ที่1 : ดาวอังคารเคยมีสิ่งมีชีวิตจำพวกแบคทีเรียอยู่
เนื่องจากแบคทีเรียสามารถปล่อยสารไธโอฟีนออกมาได้เช่นกัน โดยเฉพาะแบคทีเรียที่อยู่บนดาวเคราะห์ที่ไม่มีออกซิเจนให้หายใจ นอกจากนี้พวกมันยังสามารถปรับตัวโดยการใช้เกลือของกรดซัลฟิวริก หรือที่เราเรียกกันว่า “ซัลเฟต” มาทำปฏิกิริยาทางเคมีและผลิตพลังงานให้กับตนเองได้อีกด้วย

ซึ่งทีมนักวิชีวดาราศาสตร์คาดว่าแบคทีเรียประเภทนี้น่าจะเคยมีชีวิตอยู่ในยุคแรกเริ่มของดาวอังคาร ตอนที่ดาวอังคารอบอุ่นและชุ่มชื้นกว่านี้ หรือก็คือเมื่อประมาณสามพันล้านปีก่อนตามที่เราวัดอายุได้จากหินโคลนในตอนแรก แต่เนื่องจากชั้นบรรยากาศและน้ำหายไป แบคทีเรียเหล่านี้เลยน่าจะตายตามไปด้วย

ขอขอบคุณภาพประกอบจากเว็บไซต์ freenews.live

ความเป็นไปได้ที่2 : สารไธโอฟีนนี้เกิดจากกระบวนการที่ไม่เกี่ยวข้องกับสิ่งมีชีวิต

ถึงแม้เราจะบอกว่าสารไธโอฟีนเป็นอาหารของพวกจุลินทรีย์ แต่สารเหล่านี้ก็อาจเกิดจากสารเคมีอย่างอื่นได้ด้วยเหมือนกัน อย่างเช่น ถ้าหากก่อนหน้านี้เคยมีอุกกาบาตพุ่งชนดาวอังคาร แรงปะทะที่เกิดขึ้นทำให้อุณหภูมิในบริเวณนั้นสูงขึ้นกว่า 120 องศาเซลเซียส สารเคมีบางอย่างในดินก็อาจจะแปรสภาพเป็นสารไธโอฟีนได้

สรุุปแล้วในตอนนี้ก็ยังไม่มีใครบอกได้ว่า เคยมีสิ่งมีชีวิตบนดาวอังคารหรือเปล่า แต่เหล่านักชีวดาราศาสตร์ก็จะยังคงศึกษาเรื่องนี้ต่อไป เพื่อที่วันหนึ่งเราจะสามารถหาคำตอบที่ชัดเจนได้ ซึ่งล่าสุดทางองค์การนาซาก็มีแผนจะส่งหุ่นยนต์สำรวจตัวใหม่ขึ้นไปบนดาวอังคารอีกครั้งในช่วงปลายเดือนกรกฎาคม 2020 ที่จะถึงนี้ โดยเจ้าหุ่นยนต์ตัวนี้มีชื่อว่า “เพอร์ซีเวียแรนซ์” (Perseverance) แปลว่าความมุ่งมั่นมานะอุตสาหะจนกว่าจะบรรลุเป้าหมาย ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความพยายามในการทำภารกิจสำรวจดาวอังคารที่ผ่านมาของนาซา และถ้าหากใครชื่นชอบบทความสาระดีดีอย่างนี้ ก็อย่าลืมกดติดตามและกดกระดิ่งช่อง eduHUB กันด้วยนะคะ

แขนหุ่นยนต์เพอร์ซีเวียแรนซ์ – ขอขอบคุณภาพประกอบจากเว็บไซต์ bbc.com